ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΣΤΟΑ ΒΙΒΛΙΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ

Εκδηλώσεις > Παρουσίαση βιβλίου
ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ του Αντώνη Τσιριγωτάκη
Παρουσίαση του βιβλίου «Θησαυρός της Κρητικής Διαλέκτου» του Αντώνη Τσιριγωτάκη. Ομιλητές: Ν. Κοντοσόπουλος, διδάκτωρ Φιλοσοφίας, τ. Διευθυντής Ιστορικού Λεξικού της Ακαδημίας Αθηνών, Παναγιώτης Καμηλάκης, ερευνητής της Ακαδημίας Αθηνών.
Ημ/νία & Ώρα    Τρίτη, 8 Δεκεμβρίου 2009, 20.00
Χώρος    Στοά του Βιβλίου ΑΡΣΑΚΕΙΟ
Περιοχή    Αθήνα
Διεύθυνση    Πεσμαζόγλου 5, Αρσάκειο Μέγαρο
Τηλέφωνο    210 3253989
Οργάνωση    ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΞ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΩΝ «ΚΝΩΣΟΣ»
Web Site    www.stoabibliou.gr
        To topPrintEmail    Back

ΓΛΩΣΣΟΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ σελ.. 704 λήμματα 7.600

Mάγεψε ο ''Θησαυρός της κρητικής διαλέκτου''

Παρουσιάστηκε στην Αθήνα το βιβλίο του 
Αντώνη Τσιριγωτάκη

Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε η εκδήλωση παρουσίασης του βιβλίου: "ΘΗΣΑΥΡOΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ" του λαογράφου, κ. Αντώνη Τσιριγωτάκη, στην αίθουσα λόγου της Στοάς Βιβλίου του Αρσακείου Μεγάρου.  

Την εκδήλωση διοργάνωσε ο Σύλλογος "ΚΝΩΣΟΣ" που εκπροσωπεί τους εξ Ηρακλείου Κρήτες της Αθήνας. Είναι ο παλαιότερος των Κρητικών Συλλόγων, αφού λειτουργεί από την πρώτη 10ετία του 20ού αι. και οφείλει την μακροβιότητά του στο υψηλού επιπέδου πολιτιστικό έργο που ακούραστα προσφέρουν τα εκάστοτε συμβούλια που τον στηρίζουν.
Οι διοργανωτές της βραδιάς ευχαριστούν τους ομιλητές - παρουσιαστές του βιβλίου, κ. Νίκο Κοντοσόπουλο δ.φ. του Πανεπιστημίου Αθηνών, γλωσσολόγο, διαλεκτολόγο, τ. Διευθυντής του Ιστορικού λεξικού της Ακαδημίας Αθηνών και κ. Παναγιώτη Καμηλάκη, Ερευνητή του Κέντρου Λαογραφικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών, και τον συντονιστή της εκδήλωσης και πρόεδρο του Συλλόγου "ΚΝΩΣΟΣ" κ Μανώλη Παντουβάκη, τ. Νομάρχη Χανίων και τη Γραμματέα του ιδίου Συλλόγου, κα Σοφία Μαμαλάκη Καθηγήτρια Φιλόλογο για την άριστη αποσπασματική εκφώνηση λημμάτων του έργου.
Ιδιαίτερη ικανοποίηση προκάλεσαν με την παρουσία τους: ο εκ Σερρών Υφυπουργός κ. Μάρκος Μπόλαρης και ο εκ Ζακύνθου βουλευτής κ. Δημήτης Βαρβαρίγος που στήριξαν την πνευματική και όχι μόνο, Κρήτη, καθώς και οι Κρήτες βουλευτές κ.κ. Βασίλης Κεγκέρογλου και Μανώλης Στρατάκης.  

Ο συγγραφέας του βιβλίου ευχαριστεί τον πρόεδρο της Ένωσης Συντακτών Κρητικού τύπου, της Κρητικής Εστίας, του Συλλόγου της Παγκρήτιας Ένωσης, τον Καθηγητή κ. Ορέστη Μανούσο και όλους τους διακεκριμένους Κρήτες της παροικίας των Αθηνών καθώς και το πολυπληθές κοινό φίλων του που κατέκλεισαν την αίθουσα της εκδήλωσης.                                                                                 

« Τέλος άξιοι συγχαρητηρίων είναι το Δ.Σ. και ο Πρόεδρος του Συλλόγου "ΚΝΩΣΟΣ" κ. Μανώλης Παντουβάκης, για την άψογη -από κάθε άποψη- εκδήλωση παρουσίασης του βιβλίου από διακεκριμένους και ειδικούς καθηγητές. Τέλος τους εύχομαι δύναμη για να παράγουν πάντα υψηλού επιπέδου πνευματικό και πολιτιστικό έργο επ’ αγαθώ της λεβεντογέννας Μεγαλονήσου που εθελοντικά υπηρετούν», τονίζεi ο συγγραφέας του βιβλίου κ. Αντώνης Τσιριγωτάκης.

Παρουσίαση του βιβλίου ''Θησαυρός της Κρητικής Διαλέκτου''

Στην αίθουσα ΑΝΔΡΟΓΕΩ η εκδήλωση παρουσίασης του

«Θησαυρού της Κρητικής Διαλέκτου» 
του συγγραφέα Αντώνη Τσιριγωτάκη.

Τη Δευτέρα 6 Απριλίου πραγματοποιήθηκε με επιτυχία η παρουσίαση του βιβλίου ΘΗΣΑΥΡΌΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ του συγγραφέα Αντώνη Τσιριγωτάκη στη Δημοτική αίθουσα ΑΝΔΡΟΓΕΩ του Ηρακλείου.  Την εκδήλωση την οποία οργάνωσε ο Πολιτιστικός Σύλλογος Πύργου Δήμου Αστερουσίων, τίμησαν με την παρουσία τους οι αιδεσιμότατοι του Πύργου, οι δήμαρχοι Αστερουσίων κ. Βασ. Σκουλάς και Καστελλίου Πεδιάδος κ. Εμμ. Σμυρνάκης, οι νυν και τέως κκ. Νομάρχες ενώ πλήθος κόσμου λογίων και απλών πολιτών κατέκλυσαν την αίθουσα.

 Η κ. Χρύσσα Παγκάλου Περιβαλλοντολόγος - Δημοσιογράφος είχε τον κύριο λόγο στο συντονισμό της συζήτησης, καλωσόρισε τους προσκεκλημένους, προλόγισε την εκδήλωση τονίζοντας και ιστορικά στοιχεία της Κρητικής διαλέκτου, ακολούθως έδωσε το λόγο στην Λαογράφο κα. Ελένη Πλαγιωτάκη - Σατσάκη με έκτακτη συμμετοχή στους ομιλητές, η οποία αναφέρθηκε στην ανάγκη καταγραφής της γλώσσας και γενικά των παραδόσεών μας, επαινώντας  το έργο του συγγραφέα.

Ακολούθως  αποδόθηκε τιμή στον Πολιτιστικό Σύλλογο του Πύργου ο οποίος κάλυψε υπό την πολιτιστική και πνευματική του στέγη την πρωτοβουλία της παρουσίας του γλωσσολαογραφικού βιβλίου ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ, του συνδημότη Αντ. Τσιριγωτάκη. Ένεκα τούτου έλαβε το λόγο ο κος Ζαχ. Καλογιαννάκης Πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Πύργου Αστερουσίων ο οποίος μεταξύ άλλων ευχαρίστησε όλους τους συντελεστές  για τη φιλοξενία στη δημοτική αίθουσα Ανδρόγεω.

  Ο κ. Γ. Παναγιωτάκης Ιστορικός ερευνητής -Συγγραφέας αναφέρθηκε με λόγια μεστά στο πολύμοχθο πόνημα του κ. Αντ. Τσιριγωτάκη, αναπτύσσοντας το αρχαίο γνωμικό «Αρχή σοφίας ονομάτων επίσκεψις» το οποίο ταύτισε με αυτό

Η Συγγραφέας και Ποιήτρια κα Ρένα Πετροπούλου με άριστη διαλεκτική απόδοση, διάβασε μερικά αποσπάσματα από το έργο του συγγραφέα, ενώ ο κ. Δημ. Σάββας Δ-ντής της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης, αναφέρθηκε στην ανάγκη διατήρησης των γλωσσικών Ιδιωμάτων και δεί αυτό της Κρήτης αναφέροντας εύστοχες παρατηρήσεις από κρητολογικά συνέδρια παρελθόντων ετών, επαινώντας το πόνημα του κ. Αντώνη Τσιριγωτάκη, για την πληρότητα και το λαογραφικό πλούτο που περιέχει.

 Τέλος το λόγο έλαβε ο συγγραφέας του έργου κ.  Αντώνης Τσιριγωτάκης ο οποίος ευχαρίστησε τους προσκεκλημένους και όλους εκείνους απανταχού της Κρήτης που κατά καιρούς βοήθησαν με τα βιώματά τους την ολοκλήρωση του έργου με σπάνιο υλικό, που αποτελεί μέρος μόνο του ακένωτου θησαυρού της Κρητικής διαλέκτου.  

ΜΑΝΤΙΝΑΔΑ

Η έννοια, καταγωγή και η ετυμολογία της μαντινάδας όπως την πραγματεύομαι στο βιβλίο μου:

  ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ 

μαντινάδα, η: (ουσ.) (κοινή διάλ. ή μαντινιάδα στην επ. Σητείας) [<μαντεύω + άδω]

1. Είναι η αυθόρμητη έκφραση συναισθημάτων σε άπταιστο έμμετρο στίχο και πλήρη απόδοση βαθυστόχαστων εννοιών, μέσα τριάντα συλλαβές (αυστηρός ο αριθμός συλλαβών). Μόνο στην εύπλαστη Κρητική διάλεκτο μπορεί να αποδοθεί η σωστή μαντινάδα δηλ. χωρίς χασμωδίες, πλαδαρότητες στίχων, επαναλαμβανόμενες λέξεις και με ακρίβεια ακουστικής ομοιοκαταληξίας των δυο δεκαπεντασύλλαβων στίχων. Έχει μέτρο ιαμβικό, δηλ. τονίζονται οι συλλαβές με άρτιο αριθμό, αριθμούμενες από την αρχή προς το τέλος. Κάθε στίχος χωρίζεται δια της τομής σε δυο ημιστίχια, το πρώτο αποτελείται από 8 συλλαβές και το δεύτερο από 7, Οι δύο στίχοι αποτελούν μια μαντινάδα που συνετέθη με αυστηρά τα κριτήρια που προαναφέρθηκαν, ως να επρόκειτο για αλγεβρική εξίσωση με ίσα τα δυο μέλη τα οποία δεν επαληθεύονται με τυχαίους αριθμούς αλλά με ορισμένους που προκύπτουν μετά από μαθηματικούς υπολογισμούς, πρβλ.

                                      «Χαίρομ’ απού ‘μαι κρητικός, κι όπου σταθώ το λέω,

                                         με μαντινάδες τραγουδώ και μετα ‘κείνες κλαίω».

Η μαντινάδα αυτή διεσσώθη από το 1850 -60 από κρητικό εξισλαμιθέντα και ακούστηκε από κάτοικο του Hamentiye της Συρίας.

Η μαντιν(ι)άδα είναι παλιά λέξη όσο και η κρητική διάλεκτος, άρα προϋπήρχε της λατινικής και των Λατίνων, ούτε μπορεί να αποδοθεί σωστά σε άλλη γλώσσα ή διάλεκτο του κόσμου, άρα τι δουλειά έχει η λέξη να γεννηθεί εκτός Κρήτης.

                             «Η μαντινιάδα η καλή δε χτίζετ’ όπως λάχει,

                                       πέτρα και χώμα και νερό τση Κρήτης πρέπει νά ‘χει»

                                                                               (Κωστ. Φραγκούλης),

     Ο μεγάλος λαογράφος Κ. Φραγκούλης με τη «μαντινιάδα» του αυτή έδωσε μέσα στις 30 συλλαβές το μεγαλείο, την περιεκτικότητα, τη θυμοσοφία, τη δύναμη την ταυτότητα και την γεννέτειρα της μαντινιάδας όπως χαρακτηριστικά την έλεγε.

Η λέξη όπως αποδεικνύεται από επισταμένη έρευνα, προέρχεται από συμφυρμό δυο ιθαγενών γλωσσικών στοιχείων που έχουν άμεση σχέση με την έννοιά της αλλά και τη ρίζα της λέξης, αυτά είναι το ρ. μαντεύω = προφητεύω, διαισθάνομαι κάτι, πιθανολογώ για κάτι και το ρ. άδω = υμνώ, τραγουδώ. Πράγματι η μαντινάδα περιέχει μάντεμα υπό μορφή κώδικα λόγω συμπυκνωμένης λαϊκής σοφίας που κρύβουν οι τριάντα συλλαβές που τη συνθέτουν. Ο ακροατής καλείται να αποκωδικοποιήσει, να προφητεύσει και να καταλάβει το νόημά της, καθώς ο μαντιναδολόγος άδει (τραγουδεί) το δίστιχο. Είναι λοιπόν η μαντινάδα ένα μουσικό κωδικοποιημένο μήνυμα με ποικίλο περιεχόμενο.

                                       «Εδά που φεύγεις ασκιανέ και δρσερέ μ’ αέρα,
                                       σ’ ότι δεντρό και να σταθώ, θα λιάζομ’ όλη μέρα»,

Ο λαϊκός στιχοπλόκος εδώ κωδικοποιεί το νόημα που θέλει να δώσει και οδύρεται για το θάνατο της συντόφου του όπου αποκλείει κάθε άλλη λύση που θα μπορούσε να αντικαταστήσει το χαμένο του τέρι. Πράγματι εδώ φαίνεται η θυμοσοφία του απλού ίσως και αγράμματου χωρικού ο οποίος αν και δεν ξέρει να διαβάζει ή ακόμα και να υπογράψει, όμως εκφράζει βιωματικά, αριστουργηματικά και άρτια σε απαράμειλο έμμετρο λόγο, τα συναισθήματά του, φορτισμένος από το θάνατο της συντρόφου του.

      Έτσι λοιπόν απορρίπτεται η εκδοχή ότι η λέξη μαντινάδα προέρχεται από την Ενετική λέξη matina = πρωί και matinada = πρωινό άσμα, ή λιανοτράγουδο, πατινάδα και κοτσάκι, αφ’ ενός γιατί είναι φύσει αδύνατον να αποδοθεί στη Λατινική γλώσσα και αφ ετέρου δεν είναι πρωινό άσμα, ούτε σχετίζεται με λιανοτράγουδα, πατινάδες ή κοτσάκια όπως υποστηρίζουν μερικοί οι οποίοι ίσως δεν έχουν πλήρως εξοικειωθεί με την Κρητική διάλεκτο. Στην Κρήτη είναι άγνωστη η λέξη πατινάδα και κοτσάκι, ούτε είναι πρωινό άσμα η μαντινάδα, αντιθέτως τραγουδιέται τις νύχτες στη γειτονιά της αγαπημένης ή σε νυκτερινά γλέντια.
2. (Λαογραφικά) είναι μικρός βώλος ζάχαρης με χρωματιστές ρίγες όπου ήταν καρφωμένη μικρή ταινία από χαρτί (σαν κλήρος) και έγραφε μια μαντινάδα με ερωτικό, πειραχτικό ή κωμικό περιεχόμενο. Οι πλανόδιοι μικροπωλητές κατέκλυζαν τα πανηγύρια με τις μαντινάδες σωρούς πάνω στους πάγκους (20 στη δραχμή), που γινόταν ανάρπαστες από τους πανηγυριώτες μικρούς και μεγάλους που χάριζαν κέφι αφιερώνοντας ό ένας στον άλλον.